Czy laser jest niebezpieczny? Odpowiedź na to pytanie zależy oczywiście od tego, o jakim typie lasera mówimy. Możemy sobie wyobrazić, że laser zdolny do cięcia metali musi być niebezpieczny, biorąc pod uwagę jego moc. Niektóre promieniowanie laserowe może w rzeczywistości spowodować nieodwracalne uszkodzenie oczu i skóry. Oprócz tych zagrożeń istnieją również zagrożenia związane z samymi urządzeniami, a nie tylko promieniowaniem.

Ponieważ wydajność źródeł promieniowania laserowego rośnie z roku na rok, a ich zastosowanie wciąż się poszerza, kwestia bezpieczeństwa w kontakcie z laserem jest sprawą kluczową.

Co to jest promieniowanie laserowe?

Aby zrozumieć zagrożenia związane z technologiami laserowymi, konieczne jest zrozumienie specyfiki promieniowania laserowego.

O „tradycyjnym” świetle mówi się, że jest niespójne, tzn. emituje jednocześnie różne długości fal o szerokim spektrum i to we wszystkich kierunkach. Weźmy przykład żarówki: emitowane przez nią światło jest rozproszone po całym pomieszczeniu.Natomiast światło lasera jest spójne, czyli monochromatyczne i jednokierunkowe.

Możesz zobaczyć różnicę, kierując latarkę i wskaźnik laserowy na ścianę. Przesuwając latarkę do tyłu, plamka światła powiększy się, podczas gdy plamka wskaźnika laserowego pozostanie taka sama, niezależnie od odległości, w jakiej się znajdujesz.

Mówiąc najprościej, światło lasera jest „koncentratem światła”, dzięki czemu jest znacznie mocniejsze.

Aby określić niebezpieczeństwo promieniowania laserowego, należy wziąć pod uwagę jego następujące, podstawowe cechy:

  • Długość fali: może to być podczerwień, światło widzialne lub ultrafiolet
  • Czas trwania impulsu i tryb działania (ekspozycja ciągła lub pulsacyjna)
  • Moc, czyli ilość energii przenoszonej przez światło.

Moc laserów podawana jest w dżulach, a czas trwania impulsu określany jest w nanosekundach. Warto pamiętać, że impulsy świetlne o większej mocy stają się coraz bardziej powszechne w niektórych zastosowaniach.

Różne rodzaje zagrożeń

Zagrożenia związane z promieniowaniem laserowym

Ekspozycja na promieniowanie laserowe może mieć różne konsekwencje – od zwykłego zmęczenia wzroku (łzawienie, zaburzenia widzenia, kłucie i zaczerwienienie oczu itp.) po efekt olśnienia znacznie większy niż ten powodowany przez słońce (co może być źródłem zaburzeń uwagi i koncentracji, sprzyjających występowaniu wypadków przy pracy), aż do ostatecznej utraty ostrości wzroku.

Rogówka i soczewka działają jak szkła powiększające, rzutując postrzegane światło na siatkówkę. Kiedy wiązka lasera niosąca niezwykle silne światło przechodzi przez oko, całe to światło skupia się w plamce o małej średnicy, na poziomie siatkówki. To jednopunktowe skupienie niezwykle silnego światła może spowodować utratę ostrości lub trwałe uszkodzenie wzroku (w zależności od umiejscowienia i średnicy wiązki na powierzchni siatkówki).

Zagrożenia dla oczu różnią się w zależności od długości fali, w której emitowane jest promieniowanie laserowe, czasu trwania ekspozycji oraz rozkładu tej ekspozycji w czasie (ekspozycja ciągła lub pulsacyjna).

Lasery tej samej mocy, które emitują światło widzialne (czyli o długości fal między 400 nm a 700 nm) są mniej niebezpieczne, ponieważ nawet jeśli promieniowanie dotrze do siatkówki, pojawia się odruch mrugania oczami w nie więcej niż ćwierć sekundy. Nazywamy to odruchem powiekowym.

Wiązki laserowe podczerwieni (IR), które wnikają głęboko w oko, mogą powodować oparzenia rogówki w czasie krótszym niż jedna sekunda niezabezpieczonej ekspozycji (w zależności od mocy).

Wiązki laserowe o małej mocy emitowane w ultrafiolecie B i C powodują natychmiastowe i bolesne zmiany (fotokeratitis i photoconjunctivitis), ale odwracalne, jeśli promieniowanie zostanie zablokowane przez rogówkę. Promieniowanie ultrafioletowe C sprzyja natomiast powstawaniu zaćmy, zmętnieniu soczewki i powoduje długotrwałe pogorszenie wzroku.

Jeśli widzisz takie plamy, jest już za późno. Wiązki laserowe uszkodziły ci oczy.

Zagrożenia dla skóry

Podczerwone i widzialne promieniowanie laserowe jest na ogół mniej szkodliwe dla skóry niż promieniowanie UV. Należy jednak uważać, ponieważ część promieniowania laserowego emitowanego w określonych długościach fal podczerwonych wytwarza energię cieplną, która może powodować poważne oparzenia skóry.

Długotrwała ekspozycja na promieniowanie laserowe emanujące w ultrafiolecie jest odpowiedzialna za wiele problemów skórnych, począwszy od przedwczesnego starzenia się skóry, po nieodwracalne mutacje komórkowe, które mogą powodować raka skóry.

Zagrożenia związane z urządzeniem

Zagrożenia związane z promieniowaniem laserowym są najbardziej znane, ale nie jedyne. Same urządzenia stanowią również źródło zagrożeń elektrycznych, mechanicznych lub chemicznych.

Klasyfikacja promieniowania laserowego

Niebezpieczeństwo promieniowania laserowego różni się znacznie w zależności od długości fali, przy której emituje, jego mocy i czasu trwania impulsu. Niektóre są nieszkodliwe, podczas gdy inne mogą powodować poważne uszkodzenia oczu i skóry.

Norma NF EN 60825-1 z lipca 1994 r. dzieli lasery na cztery kategorie:

  • Klasa 1: Lasery klasy 1 nie stanowią zagrożenia dla oczu i skóry we wszystkich normalnych warunkach użytkowania. Dotyczą one laserów małej mocy, ale także laserów wyższej klasy, które są wbudowane w maszyny przemysłowe, ale chronione.
  • Klasa 1M: te lasery emitują fale o długości od 302,5 nm do 4000 nm. Nie stwarzają żadnego zagrożenia dla skóry, a jedynie niskie ryzyko dla oczu, z wyjątkiem przypadku, gdy użytkownik używa instrumentu optycznego (lornetki, teleskopy, mikroskopy), który może skoncentrować moc lasera w oku.
  • Klasa 2: Lasery emitujące światło widzialne (od 400 do 700 nm). Odruch powiekowy zapobiega uszkodzeniu siatkówki. Jednak celowe, długotrwałe narażenie oczu może spowodować odblaski i przejściowe zaburzenia widzenia.
  • Klasa 3B: Lasery mają średnią moc i emitują promieniowanie widzialne, podczerwone lub ultrafioletowe. Zagrożenie dla oczu istnieje nawet w zakresie widzialnym. Lasery o wyższej mocy klasy B również stanowią zagrożenie dla skóry, ale poprzez emitowanie ciepła alarmują osobę narażoną na promieniowanie i pozwalają uniknąć długotrwałej ekspozycji i ryzyka poparzeń.
  • Klasa 4: Lasery mają dużą moc. Bezpośrednie widzenie lub rozproszone odbicia stanowią poważne zagrożenie dla oczu i skóry. Lasery te stanowią również zagrożenie pożarowe.

Podsumowanie

Promieniowanie laserowe otacza nas w naszym codziennym życiu (na przykład w odtwarzaczu DVD) oraz w życiu zawodowym wielu ludzi, w najróżniejszych sektorach działalności, np. laboratoriach, przemyśle, wojsku, budownictwie, a nawet sztuce i rozrywce.

Podczas gdy niektóre promieniowania są nieszkodliwe, inne w zależności od ich mocy, długości fali, w której emitują i czasu trwania impulsu, mogą powodować nieodwracalne uszkodzenia oczu i skóry.

W zależności od przypadku wymagane są środki ochrony zbiorowej (zasłony lub panele ochronne) i/lub indywidualne (odzież, rękawice i gogle).

uvex safety Polska zajmuje się dystrybucją sprzętu marki laservision , światowego lidera w ochronie laserowej. Aby uzyskać więcej informacji na temat środków ochrony przed promieniowaniem laserowym, zapraszamy do skorzystania z sekcji Komentarze pod artykułem lub do bezpośredniego mailowego na adres: laser@uvex-integra.pl

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 4.5 / 5. Vote count: 8

No votes so far! Be the first to rate this post.

We are sorry that this post was not useful for you!

Let us improve this post!

Tell us how we can improve this post?